Bayburt Kalesi

Bayburt Kalesi, Bayburt kentinin kuzeyinde, kente hâkim sarp kayalıkların üzerindedir. Kale, Karadeniz kıyısını Zigana ve Kop geçitleri üzerinden İran'a ve Basra Körfezi'ne bağlayan tarihî ticaret yolunu denetleyen bir noktada yer alır. İlk kez ne zaman ve kimin tarafından yapıldığı bilinmemektedir. Bagratlılar döneminde (885-1044) kayıtlarda geçtiği bilinir. Roma, Bizans, Arap ve Trabzon Komnenos yönetimleri altında da kullanıldı.

Kaledeki en kapsamlı imar Selçuklu döneminde yapıldı. Kalede yirmi Arapça kitabe bulunmuştur. Bunların on yedisi, II. Kılıçarslan'ın oğlu, Erzurum meliki Tuğrul Şah dönemine aittir. Bu kitabeler, kalenin Trabzon'dan gelebilecek tehditlere karşı neredeyse yeniden inşa edildiğini gösterir. Kale daha sonra Akkoyunluların eline geçti ve 1514'te Osmanlı topraklarına katıldı. Kanuni döneminden kalma bir kitabe, Osmanlı onarımlarına tanıklık eder.

1647'de Bayburt'tan geçen Evliya Çelebi, kalenin içinde 300 haneli bir mahalle ve bir cami bulunduğunu yazar. Kale 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nda ağır hasar gördü. Dede Korkut hikâyelerinden Bamsı Beyrek'te adı geçen Bayburt hisarı da genellikle bu kaleyle ilişkilendirilir. Halk arasında, duvarlarındaki Selçuklu çinileri nedeniyle Çinimaçin Kalesi olarak da anılır.

2017'de kalede kazı ve restorasyon çalışmaları başladı. Bu çalışmalarda çini süslemeler de özgün örneklere göre yeniden üretilip yerine yerleştirildi. Kaleye kent merkezinden yürüyerek ya da araçla çıkılabilir.